Με µια πρώτη µατιά, η Φεζ µοιάζει να έχει αφοµοιωθεί στο παρελθόν του Μαρόκου, κάτω από το πέπλο του 19ου αιώνα και µε δρόµους χωρίς αυτοκίνητα… Αλλά µετά την αρχική αυτή εντύπωση και πίσω από τα κλειστά παράθυρα, εκπληκτικές αλλαγές έχουν αρχίσει να γίνονται…

ΡΕΠΟΡΤΑΖ-ΚΕΙΜΕΝΟ: KATEΡΙΝΑ ΡΙΓΚΟΥ (krigou@dousiscom.gr)

6974407653_b52af6c00d_o

Μία από τις πύλες της Μεδίνα.

Kάποιοι λένε πως, αν δεν δεις τη Φεζ, είναι σαν να µην έχεις δει το Μαρόκο… Στο βόρειο τµήµα της χώρας, ανατολικά της πρωτεύουσας Ραµπάτ (209 χλµ.), είναι η παλιότερη από τις 4 «αυτοκρατορικές πόλεις» της χώρας, ενώ παραµένει ακόµα το θρησκευτικό, πολιτιστικό και πνευµατικό κέντρο της και έχει χαρακτηριστεί µνηµείο Παγκόσµιας Κληρονοµιάς της Unesco. Η «ιερή» πόλη, όπως συνηθίζεται να λέγεται, ιδρύθηκε αµέσως µετά την άφιξη των Αράβων στη Βόρεια Αφρική, το 789 µ.Χ. Είναι γεµάτη από θαυµαστά κτήρια που αντανακλούν τη λάµψη της αραβο-βερβερίνικης φαντασίας και Τέχνης, καθώς και την ψυχολογία των κατοίκων της. Η Φεζ, µυστηριώδης και ατµοσφαιρική, µε τη µεγαλύτερη και τελειότερη Μεδίνα (παλιά πόλη εντός τειχών) του αραβικού κόσµου, µε χιλιάδες souks (οι ανοιχτές αγορές στα σοκάκια), ιστορικά µνηµεία, παλάτια και τζαµιά, αναπτυσσόµενη αλλά όχι ανεπτυγµένη, είναι για τους περισσότερους µια «οµαλή» µετάβαση από τα δεδοµένα της Δύσης σε πρωτόγονες εξωτικές κουλτούρες, µια πρώτη επαφή µε την Αφρική, τον αναπτυσσόµενο κόσµο και πιθανότατα µε το Ισλάµ.

shutterstock_45192313Τα διάσημα μπαχαρικά στα παζάρια της πόλης.

Στους καλύτερους τουριστικούς προορισµούς…

Θέλετε πολιτισµό; Πρωτόγνωρες εµπειρίες; Αυθεντική φιλοξενία από τους ντόπιους; Τα έχει όλα… Ο τουρισµός γενικότερα στη χώρα έχει εκτοξευτεί και το Μαρόκο είναι εδώ για να µείνει, ως µία από τις πιο ενδιαφέρουσες χώρες στον κόσµο για τους ταξιδιώτες… και η Φεζ από τους πιο άξιους εκπροσώπους του.
Περίπου 10 χρόνια πριν, η πόλη άνθησε ως τουριστικός προορισµός. Ξένοι επένδυσαν χρήµατα, την αντιµετώπισαν σαν πηγή πλούτου και, αν πιστέψουµε αυτό που υποστηρίζουν τα ταξιδιωτικά έντυπα και τα δυτικά µέσα ενηµέρωσης, η Φεζ έχει γίνει το νέο Μαρακές! Η αραβική κουλτούρα, µε τις ανάλογες εκδηλώσεις της, έγινε ταξιδιωτικός πόλος έλξης. Και φαίνεται ότι οι επενδύσεις αυτές απέφεραν κέρδη. Οι ντόπιοι, όµως, γνωρίζουν ότι ο τόπος τους απέχει από τους κλασικούς τουριστικούς κανόνες. Και αυτό προκύπτει από την παλιά πεποίθηση ότι δεν έχει να αποδείξει τίποτα σε κανέναν.

shutterstock_153051929Οι ταράτσες με την «έκθεση» των χειροποίητων χαλιών.

Η Φεζ ανέκαθεν υπήρξε η πιο αντισυµβατική και ανεξάρτητη πόλη του Μαρόκου, που πεισµατικά αντιτίθεται στην προσπάθεια υποταγής της από τον εκάστοτε βασιλιά της χώρας. «Δυναστείες» έρχονται και παρέρχονται στα 1.200 χρόνια ύπαρξής της, αλλά αυτή θα στέκει πάντα εκεί, όταν θα περάσει και η επόµενη µόδα. Γιατί δεν επιδιώκει να αφοµοιωθεί µε τους δυτικούς, δεν µιµείται, αντίθετα επιδιώκει µια σωστή ισορροπία ανάµεσα στις ξενόφερτες επιρροές και την παράδοσή της. Παρ’ όλη την ανάπτυξη του τουρισµού, την εξέλιξη και τον εκσυγχρονισµό (πολλά καινούρια και πολυτελή ριάντ είναι ένα από τα δείγµατα), οι ντόπιοι φροντίζουν να µη χαθεί το χρώµα και η αυθεντικότητά τους. Και ναι, θέλουν τουρισµό, αλλά τον θέλουν µε τα δικά τους δεδοµένα, µέχρι εκεί που θα νιώσουν ότι δεν απειλείται αυτό που πραγµατικά είναι, αυτό που η ιστορία και το παρελθόν τούς κληροδότησε. Να «πουλήσουν» τουρισµό, αλλά το τελικό προϊόν που πραγµατικά πουλάνε είναι ο ίδιος ο τόπος.

shutterstock_169535429Μεγάλη η ποικιλία στα παραδοσιακά δερμάτινα παντοφλάκια, φτιαγμένα στο χέρι από τους ντόπιους.

Χαθείτε… στη Μεδίνα

Για τους επισκέπτες, η Μεδίνα της Φεζ είναι η καρτ ποστάλ της πόλης. Η µόνη τέτοιου µεγέθους αστική περιοχή σε όλο τον κόσµο χωρίς αυτοκίνητα -ενώ µέχρι πριν 50 χρόνια, αν συναντούσατε κάποιον εκεί, θα σας έλεγε ότι δεν έχει δει ποτέ αυτοκίνητο στη ζωή του (!)- είναι πολύβουη και ένα από τα σηµεία του πλανήτη µε την περισσότερη ενέργεια!

shutterstock_155310140Χαρακτηριστική εικόνα σε σοκάκι της παλιάς πόλης.

Σε µια ανοιχτόµυαλη θεώρηση, θα την παροµοιάζαµε µε το Μανχάταν ή το κέντρο του Τόκυο,.. και θα µπορούσε να είναι έτσι, γιατί οι άνθρωποι είναι εκείνοι που αλλάζουν, ενώ η συµπυκνωµένη τους ενέργεια είναι το ίδιο δυνατή… Και στη Φεζ συναντάµε ένα εκατοµµύριο -ίσως και περισσότερους- ανθρώπους, που εργάζονται, που µένουν, που τρέχουν διαρκώς, που κάθονται, που ζητιανεύουν, που πλουτίζουν, µέσα σε ένα µεσαιωνικό τετράγωνο δύο χιλιοµέτρων, µε ρυµοτοµία που µπορεί να επηρεάσει… το µυαλό και τη λογική, αφού τη συνθέτουν 9.500 souks και πάνω από 400 τζαµιά! Η Μεδίνα της Φεζ είναι µια επίθεση στις αισθήσεις, ένας κυκεώνας από στενά δροµάκια µε παζάρια, ικανή να εκρήγνυται,… γεµάτη µε αρώµατα, εργαστήρια χειροτεχνίας, τζαµιά και µια ατελείωτη «παρέλαση» ανθρώπων.

6Ο lounge εξωτερικός χώρος με τη θέα στην πόλη…

Το παλιό µε το νέο συνεχώς συγκρούονται,… ο άνθρωπος µετακινείται µε γαϊδούρι και µουλάρι -που παραµένουν τα κύρια µέσα µεταφοράς-, ενώ παράλληλα µιλάει στο κινητό του, τη στιγµή που ο «αρχαίος ορίζοντας» είναι γεµάτος µε δορυφορικά πιάτα και µιναρέδες! Μπορεί η αρχική εντύπωση να είναι σοκαριστική, γιατί είναι σαν ξαφνικά να γίνεστε ζωντανό κοµµάτι µιας πολύ µακράς ιστορίας, αλλά από τη στιγµή που θα προσαρµοστείτε στο ρυθµό της πόλης, αυτή θα αποκαλύψει τις χάρες της µε τους πιο απροσδόκητους τρόπους…

1…και η ηλιόλουστη πισίνα, που γύρω της εντυπωσιάζει το πράσινο, στο Sahrai.

Φαινοµενικά αδιέξοδα οδηγούν σε πλατείες µε σιντριβάνια εξαίσια, ρυθµική µουσική ακούγεται από παντού, ό,τι χρειάζεται για να «χαθείτε» και να αρχίσει η πραγµατική διασκέδαση! Μπαίνοντας, λοιπόν, στη «χρονοµηχανή» της Φεζ, εκατοντάδες ελικοειδείς δρόµοι, στενοί και λαβυρινθοειδείς, κάνουν την εµφάνισή τους, όπως και δεκάδες ανάκτορα και επαύλεις… Πολλοί είναι εκείνοι που λένε ότι η πραγµατική γεύση έρχεται όταν «αναµειχθείς µε τους ντόπιους, χαθείς στα souks, παζαρεύοντας και παρατηρώντας την καθηµερινότητά τους». Απαραίτητη προϋπόθεση όµως για να µπείτε, αλλά, πολύ περισσότερο,… για να βγείτε από τα υγρά και στενά σοκάκια είναι να συνοδεύεστε από ξεναγό ή, διαφορετικά, από κάποιον µαροκινό «προστάτη» (οι ντόπιοι που γνωρίζουν πολύ καλά τη Μεδίνα και είναι πρόθυµοι να σας συνοδέψουν έναντι πολύ µικρού αντιτίµου, και µερικές φορές είναι ίσως καλύτερα λίγα ντιρχάµ σε έναν πιτσιρικά που τα έχει ανάγκη παρά το τριπλάσιο ποσό σε κάποιον µε «κονκάρδα» – θα σας πάνε στα ίδια µέρη!). Δεν θα σας ενοχλήσουν, θα περιµένουν καρτερικά να χαζέψετε, να ψωνίσετε και να βγάλετε φωτογραφίες! Οι τολµηροί, όµως, λένε πως αξίζει η εµπειρία της µοναχικής περιπλάνησης… Ίσως τελικά µια καλή συνδυαστική λύση είναι να «χαθείτε» πρώτα µόνοι στην ενέργειά της, πριν βρείτε έναν οδηγό (αληθινό ή όχι). Θα περπατήσετε όσο ποτέ, αλλά πάνω από όλα θα χάσετε την αίσθηση του χρόνου!

Ακολουθώντας τις αισθήσεις…

shutterstock_91441772Αυτή είναι η χαρακτηριστική διαδικασία στα βυρσοδεψεία: τα βαρέλια με τα χρώματα μέσα στα οποία βάφονται τα δέρματα.

Εκτός από τα µουσεία, τα τζαµιά (που τα περισσότερα, άλλωστε, δεν θα σας δεχτούν αν δεν είστε µουσουλµάνοι), τις Μεντρέσες (παλιά µουσουλµανικά ιεροδιδασκαλεία), τα χαµάµ, το κυρίαρχο στοιχείο της περιοχής είναι τα άπειρα αρώµατα και µυρωδιές που πλανιούνται στον αέρα,… από την άσχηµη οσµή των δερµάτων της γειτονιάς των βυρσοδεψείων (Chaouwara Tanneries) -θα τη βρείτε οπωσδήποτε, ακολουθώντας απλά… τη µύτη σας-, που η αλήθεια είναι ότι δεν αντέχεται, µέχρι τα µπαχάρια, το γιασεµί των αιθέριων αρωµάτων και, εν τέλει, τους ανθρώπους γύρω σας…

shutterstock_80999143Η θέα από ταράτσα παραδοσιακού σπιτιού στη Μεδίνα.

Στην καθηµερινή ζωή του σήµερα, τεράστια παζάρια στα οποία βρίσκετε τα πάντα είναι ολόγυρα, ενώ υπάρχουν φορές που τα γαϊδούρια µε τα διάφορα εµπορεύµατα περνούν δίπλα σας και πρέπει να κολλήσετε στον τοίχο για να χωρέσουν! Καταστήµατα µε δερµάτινα θα σας καλωσορίσουν στα µπαλκόνια και τις ταράτσες, για να δείτε από ψηλά την παραδοσιακή επεξεργασία των δερµάτων, µικροσκοπικά µαγαζιά µε τους πραµατευτές καθισµένους ανάµεσα σε τετζερέδια, χάλκινα ή ό,τι άλλο πουλάνε…

shutterstock_119967463Ντόπια ετοιμάζει τοπικά εδέσματα στο δρόμο.

Στη Φεζ µπορείτε να αγοράσετε -πάντα µε παζάρι- όλα αυτά για τα οποία φηµίζεται το Μαρόκο. Από ρεβίθια και τσάι µέχρι µπαµπούς (τις παραδοσιακές πολύχρωµες παντόφλες), ασηµικά, πετρώµατα και πολύτιµους λίθους, χειροποίητα µαχαίρια και, φυσικά, δερµάτινα. Χαρακτηριστική καθηµερινή εικόνα είναι οι παρέες -πολλές- από πιτσιρίκια να ακολουθούν τουρίστες, θέλοντας να πουλήσουν την πραµάτεια τους, και παιδιά ακόµα πιο µικρά στους δρόµους, που προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή µε διάφορα µικροπράγµατα.

shutterstock_155310104Χαρακτηριστική εικόνα σε σοκάκι της παλιάς πόλης.

Κατά την περιπλάνηση, δεν περνάνε απαρατήρητες και οι επιβλητικές ξύλινες πόρτες των σπιτιών µε το σήµα της ανοικτής παλάµης, για καλή τύχη και για να αποφεύγεται το «κακό µάτι». Οι άνθρωποι πιστεύουν πολύ στη βασκανία και γι’ αυτό το εξωτερικό των σπιτιών δεν µαρτυρά τίποτε από την εσωτερική πολυτέλεια (όσων βέβαια µπορούν να την αποκτήσουν). Πράγµατι, µπαίνοντας µέσα από µια τέτοια πόρτα θα βρεθείτε στο χώρο ενός παλαιού κτηρίου, που προκαλεί εντύπωση. Στο εσωτερικό τους συνήθως έχουν κολόνες µε ψηφιδωτά που γυαλίζουν στο φως του ήλιου, κρήνες σκαλισµένες από Άραβες τεχνίτες, χρυσά τελειώµατα και ό,τι άλλο θα µπορούσε να θυµίζει χίλιες και µια νύχτες…

5009491489_81523d7e15_oΝεαρός Μαροκινός εκθέτει την πραμάτεια του.

Μέσα σε όλη αυτή την παραζάλη… από παντού σχεδόν φτάνουν και µυρωδιές εκπληκτικών εξωτικών γεύσεων της τοπικής γαστρονοµίας! Γεύσεις που µπορείτε να δοκιµάσετε ακόµα και στο δρόµο, καθώς φιλικές Μαροκινές είναι πρόθυµες να σας δείξουν πώς θα φτιάξετε tanjia, µια αυθεντική τοπική συνταγή (σαν στιφάδο), που µαγειρεύεται αργά.

View_from_a_medresse_in_Fez,_MoroccoΜην ξαφνιαστείτε δε αν σας τραβήξει ακόµα και µέχρι το χασάπικο και µετά πάει να πάρει το µαχαίρι της… Η tanjia έχει µακρά ιστορία, είναι µια συνταγή της εργατικής τάξης, που παραδοσιακά φτιαχνόταν από άντρες. Η ονοµασία αναφέρεται σε αυτό καθ’ αυτό το φαγητό, αλλά και στο σκεύος µέσα στο οποίο παρασκευάζεται, το οποίο θυµίζει ελληνικό αµφορέα! Είτε παρακολουθώντας, λοιπόν, µάθηµα… µαγειρικής στο δρόµο είτε κανονίζοντας γαστρονοµικές εξορµήσεις, έχετε πρόσβαση στον αυθεντικό κόσµο της µεσαιωνικής Μεδίνα!

5013091042_f6d394dc1d_oΗ γαστρονοµία δίνει την πραγµατική εικόνα της ζωής των Μαροκινών και δηµιουργεί επικοινωνία µέσω των αισθήσεων… Δεν υπάρχει τίποτα σαν την αίσθηση της γεύσης, καθώς τους «ήχους» που προκαλεί µπορούν όλοι να τους µοιραστούν ανεξαρτήτως γλώσσας…

5013091476_45bf62da10_oΜε τον τρόπο αυτό θα πάρετε µαζί σας απίστευτες αναµνήσεις, αλλά και την αληθινή «γεύση» του Μαρόκου. Η µεγάλη διαφορά είναι στην αντιµετώπιση του φαγητού: αργή, σχεδόν τελετουργική απόλαυση, που σε κάνει να ξανασκεφτείς τον τρόπο ζωής και τις συνήθειες ηµών των δυτικών…

…και τα περίφηµα ριάντ
Σαν να είναι έξω από το χρόνο, τα ριάντ έχουν σκοπό να φροντίσουν για την άνεση και την ικανοποίηση των επισκεπτών, καθώς είναι το κυριότερο δείγµα τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής, έχοντας συµβάλει στη δυναµική άνοδό της. Τα τελευταία -κυρίως- χρόνια, επιβλητικά, πολυτελή καταλύµατα, αντιπροσωπευτικά της παράδοσης και του πολιτισµού των ντόπιων, χωρίς να στερούνται όµως ανέσεων,… έχουν κάνει την εµφάνισή τους κυρίως στην καρδιά της πόλης, στη Μεδίνα, έτοιµα να υποδεχτούν τους απαιτητικούς δυτικούς…

Κοινό τους στοιχείο, οι µεγάλες εσωτερικές αυλές, που περιµετρικά τους βρίσκονται τα δωµάτια, όπως επίσης και οι υπηρεσίες χαµάµ και σπα, χαρακτηριστικές της τοπικής κουλτούρας. Η φιλόξενη και φιλική διάθεση των Μαροκινών ιδιοκτητών, η πολυτέλεια πίσω από τις κλειστές πόρτες, οι παραδοσιακές γραµµές τους, οι συνδυασµοί µαυριτάνικου στυλ και απόλυτης σύγχρονης άνεσης, η ηρεµία του χώρου και των αισθήσεων, τα καθιστούν πραγµατικά στολίδια, κρυµµένα πίσω από τα τείχη της Μεδίνα.

Η άλλη πλευρά του νοµίσµατος…

shutterstock_133353992Οτιδήποτε όµορφο, πρωτόγνωρο και διαφορετικό ενέχει και τους κινδύνους του… Θα ήταν ψέµατα αν λέγαµε πως η ζωή στην περιοχή κυλάει πολύ αρµονικά και ήρεµα και πως δεν έχετε να φοβηθείτε τίποτα! Η αλήθεια είναι πως και αυτό είναι µέρος της καθηµερινότητας της πόλης… Οι επισκέπτες οφείλουν να είναι επιφυλακτικοί µε τους ντόπιους που τους πλησιάζουν, καθώς η κατάσταση µε τους «ψευτο-οδηγούς» έχει κάνει περιβόητη τη Φεζ εκτός συνόρων! Αν και τα πράγµατα έχουν κάπως βελτιωθεί, λόγω του µεγάλου ποσοστού ανεργίας πολλοί ακόµη επιµένουν. Επίσης, απατεώνες περιφέρονται στον σιδηροδροµικό σταθµό,, ενώ το χειρότερο σηµείο είναι γύρω από το Bab Bou Jeloud, την κύρια δυτική είσοδο της Μεδίνα. Τα souks επίσης είναι γεµάτα µικροαπατεώνες, ζώα και µηχανόβιους, γι’ αυτό καλό θα είναι να µην είστε αφηρηµένοι όταν βρίσκεστε εκεί. Επίσης, όταν ακούσετε «balak!», κάντε στην άκρη! Γιατί αυτό σηµαίνει ότι ακολουθεί ένα βαριά φορτωµένο καρότσι ή µουλάρι που κατευθύνεται προς το µέρος σας. Τέλος, µην περιµένετε να προσανατολιστείτε εξ ολοκλήρου από κάποιον χάρτη της Μεδίνα που θα προµηθευτείτε. Είναι απολύτως φυσικό να µην περιλαµβάνει κάθε στενό που διαθέτει η παλιά πόλη, αφού είναι χιλιάδες. Αναπόφευκτα θα χαθείτε στα µικρά δροµάκια, αλλά ρωτώντας ντόπιους είναι σίγουρο ότι θα βρείτε την άκρη…

Τι άλλο θα δείτε στη Μεδίνα

Courtyard RL-9Το παλαιότερο και πιο εντυπωσιακό κτίριο, το τζαµί & πανεπιστήµιο Kairaouine, είναι µεγάλο και σηµαντικό τόσο αρχιτεκτονικά όσο και πολιτιστικά. Χρονολογείται από την ίδρυση της πόλης, τον 9ο αιώνα (!), είναι το δεύτερο µεγαλύτερο τζαµί στο Μαρόκο, ενώ λέγεται ότι είναι ένα από τα αρχαιότερα σωζόµενα πανεπιστήµια του κόσµου. Είναι όµως ανοιχτό µόνο για µουσουλµάνους. Εµείς οι υπόλοιποι πρέπει να αρκεστούµε στο να ατενίζουµε µέσα από τις µεγάλες πόρτες του.

Το βασιλικό παλάτι (Royal Palace), µέσα στο οποίο εξακολουθεί να διαµένει ο βασιλιάς όταν είναι στη Φεζ, παρόλο που είναι κλειστό για το κοινό, παραµένει τόσο εντυπωσιακό εξωτερικά που σίγουρα αξίζει µια βόλτα, µε τις 7 πύλες του µε τα τεράστια ρόπτρα από ορείχαλκο και τα ψηλά τείχη (να προσέχετε να µη βγάλετε φωτογραφία τους φρουρούς, γιατί στην καλύτερη περίπτωση θα σας γίνει παρατήρηση και στη χειρότερη θα σας κατάσχουν τη φωτογραφική µηχανή). Από την άλλη, το µουσείο Batha στεγάζεται σε ένα υπέροχο παλάτι του 19ου αιώνα. Mετατράπηκε σε µουσείο το 1916, φιλοξενώντας µια εξαιρετική συλλογή της παραδοσιακής µαροκινής Τέχνης.

Ένα ακόµα µεγάλο παλάτι είν αι το Dar el Makhzen, µε την είσοδό του να κερδίζει αµέσως τις εντυπώσεις, αν και δυστυχώς δεν είναι ανοιχτό για το κοινό. Οι επισκέπτες θα περιοριστούν στη θέα των επιβλητικών εισόδων του, από ορείχαλκο και σκαλιστό ξύλο. Στη νοτιοδυτική πλευρά του Mellah, το Jewish Cemetery & Haborium Synagogue είναι ένα συγκρότηµα από λευκούς τάφους ραβίνων, που εκτείνονται κάτω από το λόφο. Ένας από τους παλιότερους είναι αυτός του ραβίνου Vidal Hasserfaty, ο οποίος πέθανε το 1600 (!).

Η Φεζ αντιµετωπίζει µια δύσκολη αποστολή: προσπαθώντας να ισορροπήσει στα «καλύτερα»των δύο κόσµων, ακροβατεί ανάµεσα στην παράδοση και τη δυτική επιρροή… Η ιστορία θα δείξει αν τα κατάφερε… Η συµβουλή µας είναι, πάντως, να µη χάσετε την ευκαιρία να τη ζήσετε!

Πού να μείνεις

• Riad Laaroussa

Terrace RL-6Η ηλιόλουστη ταράτσα στο Laaroussa, που «βλέπει» στο εσωτερικό αίθριο.

Στεγάζεται σε ένα παλάτι του 17ου αι. στη Μεδίνα και έχει αποσπάσει εξαιρετικές κριτικές από τους επισκέπτες του – και όχι τυχαία… Η χαλαρωτική ατμόσφαιρά και το περιβάλλον του το μετατρέπουν σε ένα καταφύγιο γαλήνης, ιδανικό για στιγμές ηρεμίας και περισυλλογής… Η εσωτερική του αυλή με τις πορτοκαλιές, περιμετρικά της οποίας είναι τα δωμάτια και οι σουίτες, που έχουν ονόματα χρωμάτων, εξασφαλίζει την ηρεμία, ενώ από τη βεράντα η θέα είναι μαγευτική… Το προσωπικό του, εξαιρετικά φιλικό, θα φροντίσει να κάνει τη διαμονή σας αξέχαστη!Tip: Πέραν των λοιπών παροχών και ανέσεων, διαθέτει παραδοσιακό hammam και εξειδικευμένες υπηρεσίες σπα. Επίσης, το εστιατόριό του σερβίρει παραδοσιακή μαροκινή κουζίνα. Από €120. (3 Derb Bechara, Fez Medina, tel. +212 674 187639, www.riad-laaroussa.com)

• Le Jardin des Biehn
Μια όαση απλότητας και αρμονίας μέσα σε έναν μαγευτικό ανδαλουσιανό κήπο, με σιντριβάνι, λουλούδια, αρωματικά βότανα, φρούτα που αφθονούν, κάτω από τους φοίνικες και τις ελιές… Το εξαιρετικό, κατά κοινή παραδοχή, Le Jardin δεν αφήνει καμία αίσθηση ασυγκίνητη… Πέραν της άνετης και πολυτελούς διαμονής, είναι ένα μέρος επικοινωνίας, αυθεντικότητας, περισυλλογής, αντιπροσωπευτικό της κουλτούρας του τόπου… Όλες οι μονάδες διαθέτουν παραδοσιακές λεπτομέρειες από τη Μέση Ανατολή και την Ασία, χωρίς να λείπουν οι σύγχρονες ανέσεις. Επιπλέον, στο συγκεκριμένο ριάντ σίγουρα ξεχωρίζουν η καταπληκτική Pasha Suite αλλά και η αυθεντική εμπειρία hammam στο παραδοσιακό κέντρο ευεξίας. Tip: Το εστιατόριο Fez Café, που βρίσκεται στην άκρη του κήπου, έχει και βεράντα. Εκεί παραδίδονται μαθήματα μαγειρικής -για όσους ενδιαφέρονται-, ενώ σερβίρεται παραδοσιακή μαροκινή και διεθνής κουζίνα, καθώς επίσης πρωινό με τοπικά προϊόντα. Από €150. (13 Akbat Sbaa, Douh, Fez, tel. +212 535 741036, www.jardindesbiehn.com)

• Riad Fes

10896271_851852484838186_149588934773045549_oΑνήκει στην exclusive αλυσίδα Relais & Châteaux, που ξεκίνησε το 1954 από τη Γαλλία, με σκοπό να «διαδώσει» παντού τη μοναδική art de vivre φιλοσοφία της με το να επιλέγει εξαιρετικές ιδιότητες με πραγματικά unique χαρακτήρα! Το 5* Riad Fes δεσπόζει στην καρδιά της Μεδίνα και είναι χαρακτηριστικής αισθητικής και πολυτέλειας. Τα ανατολίτικης έμπνευσης δωμάτια και σουίτες του, με βεράντα και θέα στην πισίνα, έχουν το καθένα δική του αποκλειστική διαρρύθμιση και design. Κάθε σημείο αποπνέει το καλό γούστο και την ηρεμία του χώρου, ενώ πραγματικά εντυπωσιάζουν τα original μαροκινά μπάνια.

10708534_819905384699563_3747557908190672326_oTip: Η πισίνα, οι executive υπηρεσίες spa, το hammam και το εστιατόριο με την αυθεντική μαροκινή κουζίνα ολοκληρώνουν μία ούτως ή άλλως ονειρεμένη διαμονή. Από €200. (5 Derb Ben Slimane-Zerbtana, Fez, tel. +212 535 741206, www.riadfes.com)

• Hotel Sahrai

21To 5* Sahrai έχει αφήσει τις καλύτερες εντυπώσεις σε όποιον τυχερό έχει φιλοξενηθεί στα δωμάτιά του… Πολυτέλεια, εξυπηρετικό και φιλικό προσωπικό, luxury υλικά, άψογη αρχιτεκτονική, πισίνα, κήπος, spa, γήπεδο τένις, είναι μόνο κάποια από αυτά που εγγυώνται μια διαμονή που δεν θα ξεχάσετε ποτέ.

7Tip: Τα εστιατόρια με τις εξαιρετικές τοπικές αλλά και διεθνείς γαστρονομικές τους προτάσεις που θα βρείτε εντός, το rooftop μπαρ, αλλά και oι exclusive θεραπείες spa. Από €190. (Bab Lghour, Dhar El Mehraz, Fez, tel. +212 535 940332, www.hotelsahrai.com)

• Dar Bensouda
Είναι στην καρδιά της Μεδίνα και απέχει μόλις 15 λεπτά με τα πόδια από την πλατεία Batha. Εκτός από τα εξαιρετικά δωμάτιά του, που είναι χτισμένα γύρω από την αυλή με το σιντριβάνι, διαθέτει μια δεύτερη αυλή και πισίνα. Συνδυάζει παραδοσιακή αρχιτεκτονική -άλλωστε ήταν παλάτι- με σύγχρονες ανέσεις. Η βεράντα του τελευταίου ορόφου προσφέρει θέα στη Μεδίνα. Tip: Διαθέτει μια παραδοσιακή μαροκινή σκηνή, όπου οι επισκέπτες μπορούν να χαλαρώσουν, αλλά και χαμάμ, όπου προσφέρονται θεραπείες ομορφιάς και μασάζ. Από €80.
(N°14 Zkak El Bghel, Quettanine, tel. +212 524 391609,
www.riaddarbensouda.com)

• Riad Fes Kettani
Μόλις 2 λεπτά από το Quaraouiyine Mosque, αυτό το ριάντ διαθέτει βεράντες με θέα στη Μεδίνα και τα γύρω βουνά. Είναι διακοσμημένο με λεπτομέρειες και έχει παραδοσιακό design, αρμονικές γραμμές και σκαλιστές πόρτες… Οι 4 σουίτες και τα 6 δωμάτιά του διαθέτουν σύγχρονες ανέσεις, ενώ κατόπιν παραγγελίας θα σας ετοιμάσουν δείπνο με μαροκινές γεύσεις, που, αφού το απολαύσετε, μπορείτε να συνεχίσετε με ένα μασάζ, ή απλά να χαλαρώσετε στο χαμάμ του ξενοδοχείου. Tip: Το καθημερινό φρέσκο ευρωπαϊκό πρωινό που σερβίρεται στη βεράντα. Από €80. (3, Derb Touil, Derb Jamâa,tel. +212 535 741106, www.riadfeskettani.com)

• Ryad Alya
Εκλεπτυσμένης και αυθεντικής ατμόσφαιρας, δεσπόζει στην καρδιά της μεσαιωνικής πόλης. Οι σουίτες του έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να προσφέρουν τη μέγιστη άνεση, με την παραδοσιακή διακόσμηση και τις μοντέρνες ανέσεις. Έχει ευρύχωρη βεράντα, εντυπωσιακή θέα στη Μεδίνα αλλά και στα γύρω βουνά. Είναι γνωστό για τα εστιατόριά του αλλά και για το σπα, που μεταξύ άλλων προσφέρει παραδοσιακές θεραπείες χαμάμ. Από €65. (8 Bis Derb El Guebbas, Quartier Batha, tel. +212 535 633044,www.fes-ryadalya.com)

• Dar Roumana

Dar Roumana, restaurant setup, Fez el Bali, Morocco. Photo by Alan Keohane www.still-images.net
Dar Roumana, restaurant setup, Fez el Bali, Morocco. Photo by Alan Keohane www.still-images.net

Πλαισιωμένο από καταπράσινα ελαιόδεντρα και τα αρχαία ερείπια των τειχών της Μεδίνα, στην καρδιά της παλιάς πόλης, το Dar Roumana σας προσκαλεί να βιώσετε την απόλυτη εμπειρία διαμονής σε έναν παραδοσιακό ξενώνα, με μοναδική θέα! Καθεμιά από τις 5 σουίτες είναι αποτέλεσμα δουλειάς ντόπιων τεχνιτών και αντιπροσωπεύει τη χαρακτηριστική αρχιτεκτονική του τόπου: μωσαϊκό, πλακάκια, περίτεχνες σκαλιστές γύψινες λεπτομέρειες, οροφές και πόρτες από ξύλο κέδρου και χειροποίητα έπιπλα…

Yasmina SuiteΜπορεί η δομή και η διακόσμηση να διατηρεί τον παραδοσιακό χαρακτήρα αλλά έχουν διακριτικά προστεθεί όλες οι ανέσεις. Tip: Το εξαιρετικό εστιατόριο του ξενοδοχείου, υπό την καθοδήγηση του chef Vincent Bonnin -με προϋπηρεσία σε βραβευμένα με αστέρι Michelin εστιατόρια-, έχει ενσωματώσει άψογα στη μεσογειακού στυλ κουζίνα του επιρροές από τη μαροκινή, σε ένα μενού που αλλάζει καθημερινά, ανάλογα με τη φρέσκια πρώτη ύλη. Από €115. (30 Derb el Amer, Zkak Roumane, tel. +212 535 741637, www.darroumana.com)

IMG_8935-2928185200-OΠού να φας

* Τα παραπάνω πολυτελή ριάντ διαθέτουν προσεγμένα εστιατόρια, με παραδοσιακές αλλά και διεθνείς γεύσεις, ανοιχτά και σε μη ενοίκους. Αν όμως επιθυμείτε να βγείτε από τα στενά όρια του καταλύματος για φαγητό, στην πόλη θα βρείτε αξιόλογες προτάσεις, που θα σας μυήσουν στην αυθεντικότητα της μαροκινής κουζίνας.

• Restaurant Numero 7
Εκλεκτές γεύσεις σύγχρονης και οργανικής γαστρονομίας,… μια μοντέρνα πινελιά στη μεσαιωνική Μεδίνα. Τοπικά προϊόντα που έχουν «αναμειχθεί» κατάλληλα, με σύγχρονους τρόπους μαγειρέματος – και το αποτέλεσμα είναι υπέροχα διεθνή πιάτα! Στα συν, το πολύ εξυπηρετικό προσωπικό αλλά και ο υπέροχος χώρος. Από €30. Τετ.-Κυρ. 19:00-23:00. (7 Zkak Rouah, tel. +212 694 277849)

• Dar tajine
Μαροκινές αυθεντικές γεύσεις, φρεσκομαγειρεμένα φαγητά, όπως θα τα τρώγατε σε ένα σπίτι! Ένα εστιατόριο-«θησαυρός», λίγο κρυμμένο σε ένα σκοτεινό δρομάκι της Μεδίνα, με πλακάκια στο δάπεδο και μια γυριστή σκάλα που οδηγεί στο δεύτερο όροφο, όμορφη σπιτική ατμόσφαιρα και ζωντανά χρώματα! Πολύ πρόθυμο και φιλικό το προσωπικό, που θα σπεύσει να σας ευχαριστήσει! Καθημερινά, μέχρι αργά το βράδυ. (Derb Elghorba 71, tel +212 535 635834)

• MB
Ένα εκλεπτυσμένο bar restaurant, που ξεφεύγει λίγο από τις παραδοσιακές «γραμμές» της πόλης. Ρομαντική ατμόσφαιρα, προσεγμένος και μοντέρνος χώρος με άψογο φωτισμό, που σερβίρει πιο καθαρές και λεπτές γεύσεις. Gourmet επιλογές, από ένα μενού που δεν απέχει από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκών εστιατόριων. Από €20. Καθημερινά, 18:00-01:00. (12, Rue Ahmed Chaouki, tel. +212 5356 22727)

shutterstock_133661312Χρηστικά

• Πώς να πάτε
Από την Ελλάδα απευθείας πτήση για Φεζ (γενικά για Μαρόκο) δεν υπάρχει. Θα βρείτε συνδυασμούς πτήσεων ξένων εταιρειών από τη χώρα μας, αλλά συνήθως περιλαμβάνουν πολύωρες στάσεις σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις, με αποτέλεσμα να φτάνετε στον προορισμό σας πιθανότατα την επόμενη μέρα, ενώ η τιμή τους δεν είναι καθόλου δελεαστική. Καλύτερη λύση θεωρούμε να πετάξετε από Αθήνα με απευθείας πτήση της Aegean (www.aegeanair.com) για Μαδρίτη (από €250 με επιστροφή) και διάρκεια λιγότερο από 3 ώρες. Από τη Μαδρίτη υπάρχουν απευθείας πτήσεις της Ryanair (www.ryanair.com) για το διεθνές αεροδρόμιο της Φεζ (από €54 με επιστροφή) και διάρκεια περίπου 1,5 ώρα! Αν έχετε μεγάλη αναμονή στο αεροδρόμιο της Μαδρίτης, αλλά και αν όχι, υπάρχει πάντα και η εκδοχή πριν αναχωρήσετε για Φεζ να απολαύσετε μια νύχτα στην ισπανική πρωτεύουσα! Το αεροδρόμιο της Φεζ απέχει μόλις 13 χλμ. από το κέντρο της πόλης.

• Γλώσσα: Η επίσημη γλώσσα είναι η αραβική. Δεύτερη γλώσσα, που μιλάει το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού, είναι η γαλλική, ενώ θα ακούσετε συχνά τη γλώσσα των Βερβέρων, αλλά και διάφορες διαλέκτους. Παρόλο που οι Μαροκινοί χαρακτηρίζονται πολύγλωσσοι, αγγλικά μιλάνε μόνο όσοι ασχολούνται με τον τουρισμό.

shutterstock_167898533• Βίζα: Η τουριστική βίζα είναι απαραίτητη για το Μαρόκο, ωστόσο οι επισκέπτες από συγκεκριμένες χώρες -μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα- μπορούν να τη βγάλουν κατά την άφιξή τους. Μια τουριστική βίζα έχει διάρκεια 90 ημερών, ενώ το διαβατήριο πρέπει να έχει ισχύ τουλάχιστον για τους επόμενους 6 μήνες, καθώς και να υπάρχει και εισιτήριο επιστροφής. Για περισσότερες πληροφορίες:
www.moroccanconsulate.com/visa.cfm

• Νόμισμα: Ντιρχάμ. Ένα ευρώ αντιστοιχεί σχεδόν σε 11 ντιρχάμ (10,78).

• Διαφορά ώρας: 2 ώρες νωρίτερα.

Πηγή:ICONS TRAVELLERS

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ